Dostępność:Towar niedostępny

Przedmowa do trzeciego wydania

Niewątpliwe osiągnięcia ostatnich lat w zakresie ochrony środowiska przyrodniczego, a w szczególności zmiany w trzech głównych zasobach przyrody -powietrzu, wodzie i glebie - wymusiły zauważalne zmiany w trzecim wydaniu podręcznika „ Ochrona i rekultywacja środowiska ".

W ciągu dwóch lat od ostatniego wydania książki istotnie zmniejszyła się ilość zanie­czyszczeń w powietrzu atmosferycznym, co należy wiązać z używaniem w elektrowniach węgla o zmniejszonej ilości siarki i stosowaniem filtrów. Zwiększająca się liczba oczyszczalni ścieków prowadzi do zmniejszenia wód powierzchniowych. Zwiększa się również w społe­czeństwie troska o czystość środowiska przyrodniczego.

W okresie intensywnych przemian gospodarczych ostatnich lat wzrosła lawinowo liczba samochodów. Rośnie więc emisja gazów i pyłów związana z komunikacją drogową.

Wydana 2 7 kwietnia 2001 roku ustawa o odpadach jest wzorowana na dyrektywach Unii Europejskiej i stanowi istotny krok w zmniejszaniu dystansu dzielącego nas od Wspólnoty.

W trzecim wydaniu podręcznika szczególną uwagę zwróciłem na aktualność danych dotyczących środowiska, jak również wzbogaciłem tekst o istotne aspekty tej problematyki. W zakresie rekultywacji biologicznej terenów zdegradowanych chemicznie, zgodnie z tren­dami w fachowej literaturze zachodniej, szerzej ująłem problem fitoremediacji.

Produkcja nadmiernych ilości wszystkich odpadów, w tym opakowań, przy jednoczes­nym braku skutecznych sposobów ich utylizacji jest istotnym problemem współczesnej cywilizacji. W nowym wydaniu podręcznika szczególną uwagę zwróciłem na problem utyli­zacji odpadów komunalnych i niebezpiecznych w możliwie szerokim ujęciu.

Spis treści

Przedmowa do trzeciego wydania   

Przedmowa do drugiego wydania

Przedmowa do pierwszego wydania  

Wstęp  

I. Układy biologiczne w przyrodzie  

1. Układy ekologiczne  

a. Obieg materii w przyrodzie

b. Rodzaje ekosystemów  

2. Cechy krajobrazu   

a. Rodzaje krajobrazu 

b. Ochrona i kształtowanie krajobrazu  

II. Ochrona przyrody

1. Wprowadzenie

2. Rozwój ochrony przyrody

3. Kierunki ochrony przyrody  

4. Działalność w zakresie ochrony przyrody

a. Ochrona roślinności

b. Ochrona zwierząt

5. Ustawodawstwo z zakresu ochrony przyrody

III. Zjawiska degradacyjne w przyrodzie  

IV. Zaburzenia akustyczne

V. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego

1. Wprowadzenie

2. Rodzaje i źródła zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego  

a. Źródła naturalne zanieczyszczeń powietrza  

b. Źródła sztuczne zanieczyszczeń powietrza

3. Szkodliwy wpływ zanieczyszczeń powietrza

4. Czynniki ograniczające zanieczyszczenie powietrza

5. „Dziura ozonowa" i „efekt szklarniowy"  

VI. Zanieczyszczenia wód  

1. Wprowadzenie

2. Zasoby wód w Polsce  

3. Rodzaje i źródła zanieczyszczeń wód

4. Charakterystyka wód zanieczyszczonych, samooczyszczanie i oczyszczanie

5. Oczyszczanie ścieków przez ich rolnicze wykorzystanie

a. Gleby jako odbiornik ścieków  

b. Eutrofizacja wód  

6. Klasy czystości wód powierzchniowych i sposoby zapobiegania zanieczyszczeniom

VII. Degradacja gleb

1. Wprowadzenie

2. Pojęcie degradacji, ochrony i rekultywacji gleb

3. Degradacja gleb wywołana przez erozję wodną i wietrzną

4. Degradacja wywołana tzw. zmęczeniem gleb

5. Degradacja gleb spowodowana związkami chemicznymi i innymi substancjami toksycznymi

6. Ubytki gleb w wyniku wyłączenia z produkcji rolniczej  

7. Rolnictwo konwencjonalne i alternatywne (ekologiczne i integrowane)

VIII. Ogólne zasady rekultywacji terenów zdegradowanych 

1. Wprowadzenie

2. Klasyfikacja terenów zdegradowanych 

3. Biotechniczne zabiegi związane z rekultywacją terenów zdegradowanych

4. Fizyczne i chemiczne procesy zachodzące przy tworzeniu gleb na terenach zdegradowanych  

IX. Rekultywacja terenów zdegradowanych przez górnictwo podziemne 

1. Tereny zdegradowane przez górnictwo węgla kamiennego

a. Występowanie głęboko zalegających złóż węgla kamiennego

b. Charakterystyka zwałów 

c. Rekultywacja zwałów

2. Tereny zdegradowane przez górnictwo rud żelaza  

a. Występowanie złóż rud żelaza  

b. Charakterystyka zwałów odpadów rud żelaza

c. Rekultywacja zwałów odpadów rud żelaza  

d. Charakterystyka i rekultywacja zwałów z hut żelaza  

3. Tereny zdegradowane przez górnictwo rud cynkowo-ołowiowych

a. Występowanie złóż rud cynkowo-ołowiowych

b. Charakterystyka zwałów       

c. Rekultywacja zwałów

4. Tereny zdegradowane przez górnictwo rud miedzi

a. Występowanie złóż rud miedzi

b. Charakterystyka i rekultywacja zwałów 

X. Rekultywacja terenów zdegradowanych przez górnictwo odkrywkowe  

1. Wprowadzenie

2. Tereny zdegradowane przez górnictwo węgla kamiennego

a. Występowanie płytko zalegających złóż węgla kamiennego  

b. Charakterystyka i rekultywacja zwałów 

3. Tereny zdegradowane przez górnictwo węgla brunatnego  

a. Występowanie złóż węgla brunatnego 

b. Charakterystyka utworów zwałowych nadkładu

c. Sposób zwałowania nadkładu

d. Rekultywacja nieużytków  

4. Tereny zdegradowane przez kopalnictwo torfu

a. Charakterystyka wyrobisk  

b. Rekultywacja nieużytków  

c. Rekultywacja torfowisk poprzez samoczynną regenerację  

5. Tereny zdegradowane przez górnictwo siarki

a. Występowanie złóż siarki

b. Charakterystyka degradacji środowiska  

c. Rekultywacja nieużytków   

XI. Rekultywacja terenów zdegradowanych przez eksploatację surowców skalnych

1. Wyrobiska górnictwa piasku podsadzkowego

a. Występowanie złóż piasku podsadzkowego  

b. Charakterystyka wyrobisk  

c. Rekultywacja wyrobisk

2. Wyrobiska górnictwa kruszyw naturalnych

a. Występowanie złóż kruszyw naturalnych  

b. Charakterystyka i rekultywacja wyrobisk  

3. Wyrobiska górnictwa surowców plastycznych  

a. Występowanie złóż surowców plastycznych

b. Charakterystyka i rekultywacja wyrobisk  

4. Wyrobiska górnictwa skał zwięzłych (kamieniołomy)  

a. Występowanie złóż skał zwięzłych

b. Charakterystyka i rekultywacja nieużytków

XII. Szkody górnicze  

1. Szkody spowodowane eksploatacją podziemną

2. Szkody spowodowane eksploatacją odkrywkową

XIII. Rekultywacja terenów zdegradowanych przez zakłady energetyczne

1. Występowanie składowisk odpadów paleniskowych 

2. Charakterystyka fizyczno-chemiczna odpadów paleniskowych  

3. Rekultywacja składowisk odpadów paleniskowych  

4. Przykład biologicznej rekultywacji odpadów paleniskowych z pokryciem składowiska glebą

XIV.  Rekultywacja terenów zdegradowanych przez imisję zanieczyszczeń chemicznych

1. Wpływ zakładów przeróbczych i środków motoryzacyjnych na środowisko glebowe  

2. Toksyczne oddziaływanie zanieczyszczeń chemicznych (mineralnych) na środowisko  

3. Formy chemicznej degradacji gleb i sposoby rekultywacji

a. Zakwaszenie gleb

b. Alkalizacja gleb

c. Zasolenie gleb

d. Zanieczyszczenie gleb przez środki transportu i substancje ropopochodne 

e. Zanieczyszczenie gleb azotem 

f. Zanieczyszczenie gleb metalami ciężkimi  

g. Unieszkodliwianie zanieczyszczeń chemicznych w glebie drogą fitoremediacji 

XV.    Ocena oddziaływania na środowisko (OOŚ)

1. Wprowadzenie

2. Ogłoszenie

3. Kwalifikacja

4. Ocena wstępna

5. Określenie zakresu OOŚ

6. Studia do OOŚ

7. Przygotowanie raportu OOŚ

8. Monitoring środowiska przyrodniczego

XVI. Zagospodarowanie odpadów komunalnych  

1. Wprowadzenie

2. Odpady stałe, czyli komunalno-bytowe

3. Odpady płynne

4. Odzysk surowców z odpadów komunalnych i kierunki gospodarki odpadami  

5. Zagospodarowanie odpadów komunalnych

a. Stan i kierunki gospodarki odpadami komunalnymi

b. Charakterystyka odpadów komunalnych

c. Składowiska odpadów komunalnych

d. Komposty z odpadów komunalnych

e. Spalanie odpadów komunalnych

f. Zasady oceny jakości i sposoby unieszkodliwiania odpadów  

g. Płynne odpady komunalne 

6. Płynne odpady przemysłu rolno-spożywczego  

a. Odpady przemysłu mleczarskiego  

b. Odpady przemysłu ziemniaczanego  

c. Odpady z drożdżowni i gorzelni przemysłowych  

d. Odpady z przetwórstwa warzywno-owocowego

e. Odpady drobiarskie

f. Odpady gnojowicy  

7. Osady ściekowe  

a. Właściwości fizycznochemiczne i biologiczne osadów ściekowych  

b. Zagospodarowanie osadów ściekowych 

XVII. Zagospodarowanie odpadów przemysłowych w rolnictwie

1. Wprowadzenie

2. Charakterystyka i klasyfikacja odpadów przemysłowych  

3. Odpady niebezpieczne

4. Wykorzystanie odpadów przemysłowych w rolnictwie

a. Lotne popioły elektrowniane 

b. Pyły cementowe

c. Odpady przemysłu materiałów ogniotrwałych

d. Odpady przemysłowe wykorzystywane jako nawozy wapniowe  

e. Odpady przemysłu cynkowo-ołowiowego

f. Odpady poflotacyjne z przerobu rud miedzi  

g. Kopaliny towarzyszące kopalinie głównej (odkrywkowej eksploatacji węgla brunatnego)   

Piśmiennictwo