Dlaczego las

W Polsce znaczny udział w gruntach rolnych stano­wią gleby niskich klas bonitacyjnych. Rolnicze użyt­kowanie tych terenów jest często nieopłacalne, nato­miast ich zalesienie może stanowić dla właścicieli bardzo intratną alternatywę. Zresztą w wyniku no­wych nasadzeń korzyści odnosimy wszyscy - właści­ciele podnoszą wartość ekonomiczną gruntów, a lu­dziom żyje się zdrowiej, choćby dlatego, że lasy po­chłaniają dwutlenek węgla. Pamiętać też trzeba, że las jest miejscem bytowania różnorodnych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, no i wspaniale wpływa na różnorodność krajobrazu.

Właściciel gruntu, który ma stać się właścicielem lasu, powinien jednak zdawać sobie sprawę z tego, że uprawa lasu wymaga specjalnego postępowania. Takie podejście jest niezbędne, aby las rósł zdrowo, szybko i możliwie najwcześniej zaczął przynosić zyski. Skoro wspominam o zyskach, muszę zwrócić uwagę na fakt, że las to inwestycja dość specyficzna - na dochód trzeba czekać bardzo wiele lat, nawet kilka pokoleń.

Zalesianie gruntów prywatnych wymaga od przy­szłych beneficjentów zainwestowania własnych środ­ków. Jakiego rzędu to wydatek? Otóż, orientacyjne koszty założenia uprawy leśnej, w przeliczeniu na 1 ha powierzchni porolnej, wraz z kosztami podstawowych zabiegów ochronnych i pielęgnacyjnych, wynoszą dziś od 3 do 4 tyś. zł. Przy czym im bardziej rozdrobnione grunty, tym opłacalność jest mniejsza. Na wzrost kosz­tów zalesienia wpływają także takie czynniki, jak: sto­pień zachwaszczenia i zdegradowania gruntów, obec­ność owadzich szkodników korzeni w glebie, a także konieczność ochrony sadzonek przed szkodami po­wodowanymi przez zwierzynę.

Poradnik, który przygotowaliśmy dla Państwa, za­pewnia dostęp do wielu niezbędnych informacji, nie tylko w zakresie procedur ubiegania się o dofinanso­wanie na założenie własnego lasu, ale również w za­kresie zrozumienia zachodzących w lesie procesów, określania potrzeb lasu i dostosowania do nich odpo­wiedniego działania. Poradnik napisano w taki spo­sób, aby towarzyszył właścicielowi przez cały cykl życiowy lasu, od uprawy do dojrzałości. Również po­siadacze lasów ze starszym drzewostanem znajdą tu­taj dla siebie istotne i przydatne informacje.

Początkowy okres, związany z zakładaniem lasu, wymaga inwestowania. Przetrwanie tego czasu ułatwiają dotacje. W naszym Poradniku wskazuje­my źródło, którym jest nowy Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a którego płatnikiem są Agencje Restrukturyzacji i Moderni­zacji Rolnictwa.

W poprzednim okresie programowania można było zauważyć fakt, że zalesianie gruntów rolnych okazało się tą sferą PROW, na którą przez cały czas realiza­cji w latach 2004-2006 nie zabrakło środków finan­sowych. Wydaje się, że nasi rolnicy uwzględniają w kalkulacjach pewność, że w tym dziale pieniądze są cały czas dostępne, i jest to podstawowy powód niesłabnącego zainteresowania tematem. Jesteśmy przekonani, iż informacje zawarte w Poradniku ułatwią Państwu również udział w Programie PROW 2007-2013.

W pięciu częściach przygotowaliśmy dla Państwa wiedzę dotyczącą zalesień, prowadzenia lasu i zagad­nień z lasem bardzo spokrewnionych.

l tak, w części pierwszej można znaleźć informacje dotyczące możliwości otrzymania rekompensaty za prace związane z zakładaniem własnego lasu, czyli możliwości zwrotu kosztów poniesionych na założe­nie leśnej uprawy ze środków Unii Europejskiej. Uzys­kamy tu odpowiedź na pytania o warunki, wysokość i kryteria wsparcia. Bardzo przydatne dla tych, którzy korzystali już z PROW, będzie zestawienie różnic i po­dobieństw między starym a nowym programem („Zmiany w PROW").

Kolejna część Poradnika poświęcona jest omówie­niu kwestii związanych z wykonaniem konkretnych prac na polu. Tym, którzy zalesiają po raz pierwszy, za­warte tam informacje pomogą w prawidłowym przy­gotowaniu gleby, doborze sadzonek i technice same­go sadzenia. A właściciele starszych lasów dowiedzą się o koniecznej ochronie i pielęgnacji lasu w po­szczególnych fazach jego rozwoju. Od tego roku, pewną nowością w PROW jest wykorzystanie samo-siewów, czyli sukcesji naturalnej do zalesień. W tej części piszemy również o prawach i obowiązkach właściciela lasu i prawnych aspektach nadzoru nad lasami.

Odpowiedź na bardzo ważne dla właściciela py­tanie: Kiedy użytkować las? uzyskamy w kolejnej części Poradnika „Wreszcie zyski". Pamiętajmy, że nasz zysk będzie zależał od posiadanej ilości i jakości drewna. Szczegółowo informujemy jak ocenić te ka­tegorie, piszemy też, kiedy, jakimi metodami pozyskać i jak sprzedać drewno.

Głównym ryzykiem dla założonej uprawy leśnej jest pożar, dlatego podjęliśmy próbę rozważenia możli­wości niwelowania ewentualnych strat spowodowa­nych szkodami w uprawie („Ubezpieczenia- minima­lizacja strat").

Właściciel lasu może uzyskiwać korzyści także z in­nej działalności, nie tylko ze sprzedaży drewna. W ko­lejnej części przedstawiamy Państwu związki między lasem a innymi pokrewnymi zagadnieniami, takimi jak łowiectwo, pszczelarstwo czy uprawa leśnych roś-lin owocodajnych.

Celem naszego Poradnika było zebranie możliwie wszystkich informacji interesujących właściciela la­su. Staraliśmy się posługiwać łatwym, przystępnym językiem. Mam nadzieję, że naszemu zespołowi to się udało. Być może (na to liczę) u niektórych czytel­ników lektura wzbudzi prawdziwe zainteresowanie lasem, a nawet pasję, jaką zarażeni są Ci wszyscy, którzy las kochają i rozumieją. Tego Państwu z serca życzę.

Adam Pulit