Biotechnologia 2020 - o co najczęściej pytamy?

  • Dodaj recenzję:
  • Wydawnictwo: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu
  • Dostępność: Wysyłka w 12 godzin
  • Autor: praca zbiorowa
  • Wydawca, rok wydania: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, 2020
  • Liczba stron : 978-83-7160-982-4
  • Oprawa i wymiary: miękka, 165 x 235 mm
  • ISBN: 978-83-7160-982-4
  • egz.
  • 59,00 zł

„Biotechnologia 2020. O co najczęściej pytamy?” wychodzi naprzeciw oczekiwaniom społecznym. Wydanie książki zbiega się z dwoma kluczowymi wydarzeniami na świecie w roku 2020, ściśle związanymi z biotechnologią. Pierwsze to bezsprzecznie wybuch pandemii koronawirusa SARS-CoV-2. Świat wiąże ogromne nadzieje z nową skuteczną szczepionką, co jest nie-zwykle ważnym globalnym wyzwaniem dla współczesnej biotechnologii. Drugie wydarzenie to przyznanie Nagrody Nobla za odkrycie metody edycji genomu CRISPR/Cas9. Zdaniem wielu ekspertów biotechnologia stała się w XXI wieku jedną z trzech - obok informatyki i telekomunikacji - najważniejszych dziedzin gospodarki światowej, która wpływa na jakość naszego codziennego życia.

Czytelnicy odnajdą wiele ciekawych zagadnień z zakresu biotechnologii mikroorganizmów, środowiska, roślin i zwierząt, wykorzystania komórek macierzystych czy stosowania szczepionek. Zostały również przedstawione regulacje prawne w biotechnologii, zagadnienia związane z patentowaniem, stosunek społeczeństwa do biotechnologii. Dokonano podsumowania dotychczasowych osiągnięć polskiej biotechnologii w wielu obszarach, m.in. medycyny, środowiska czy rolnictwa oraz tego, jak wypadamy na tle świata.

Autorzy wzbogacili książkę o rozdziały dotyczące przełomowych badań i rozwoju nowoczesnych, innowacyjnych technologii i technik, m.in. edycji genomu GRISPR/Cas9, zawarto też aktualne informacje na temat pandemii koronawirusa SARS-CoV-2. Sporo miejsca poświęcono aspektom związanym z bezpieczeństwem genetycznie modyfikowanych organizmów (GMO) czy mikroorganizmów (GMM). Zwrócono uwagę na potencjalne zagrożenia, jakie mogą spowodować nieumiejętnie stosowane narzędzia biotechnologiczne.

Podsumowując, z zadowoleniem należy przyjąć kolejne wydanie publikacji „Biotechnologia 2020. O co najczęściej pytamy?”, która rzeczywiście dostarcza czytelnikom nowej i pożytecznej wiedzy.

Z recenzji prof. dr hab. Jarosława Olava Horbańczuka

 

„Biotechnologia 2020. O co najczęściej pytamy?” to kompendium wiedzy na temat najważniejszych problemów współczesnego świata. W dobie pandemii koronawirusa wiele osób szuka rzetelnej naukowej informacji dotyczącej takich zagadnień, jak szczepionki przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, odporność populacyjna, wykorzystanie surowicy ozdrowieńców czy testy diagnostyczne.

Czytelnik znajdzie tu odpowiedzi na blisko 200 pytań kluczowych dla zrozumienia istotnych globalnych mechanizmów, które wpływają na nasze codzienne życie – jak choćby żywność genetycznie zmodyfikowana, GMM i GMO, Europejski Zielony Ład czy Konwencja o różnorodności biologicznej. Nie unikano też trudnych pytań, np. o ksenotransplantację czy zwierzęta transgeniczne.

Osoby zainteresowane prawnym aspektem omawianych tu kwestii znajdą w książce przydatne informacje o obowiązujących regulacjach unijnych – odpowiednich dyrektywach i rozporządzeniach, jak również o polskich ustawach i przepisach w tym zakresie.

Świetnym uzupełnieniem publikacji jest zamieszczony w ostatnim rozdziale słownik pojęć.

Dlaczego warto przeczytać? Przede wszystkim dlatego, że jak napisał recenzent tej pozycji, prof. dr hab. J.O. Horbańczuk: „Zdaniem wielu ekspertów biotechnologia stała się w XXI wieku jedną z trzech – obok informatyki i telekomunikacji – najważniejszych dziedzin gospodarki światowej, która wpływa na jakość naszego codziennego życia”.

Spis treści

Wstęp

Biotechnologia w ogólnym zarysie i jej historia

Biotechnologia a opinia publiczna

Biotechnologia a uregulowania prawne

Legislacja biotechnologii w Polsce

Patenty

Organizmy genetycznie modyfikowane

Żywność genetycznie zmodyfikowana

Inżynieria genetyczna i jej wpływ na człowieka

Biotechnologia zwierząt

Perspektywy rozwoju nowoczesnej biotechnologii

Trudniejsze lub mniej znane pojęcia występujące w biotechnologii oraz instytucje/organizacje zajmujące się biotechnologią

Literatura

 

Opracowanie powstało z inicjatywy Komisji Biotechnologii przy Oddziale Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu, której członkami jest większość jego autorów. Monografia prezentuje czytelnikom najważniejsze osiągnięcia biotechnologii, wskazując na olbrzymi udział najnowszych technologii we wszystkich dziedzinach życia człowieka. Prezentowana książka jest całkowicie nowym i w pełni zaktualizowanym wydaniem 100+ 30 najczęściej zadawanych pytań na temat współczesnej biotechnologii Tomasza Twardowskiego i Edyty Kwapich (2001, wydawca Agencja Edytor, Poznań).

Przedstawione przez autorów rozdziały dotyczą najbardziej istotnych zagadnień, pozwalają czytelnikom na poznanie ich, dając jednocześnie możliwość wyrobienia własnego zdania w kwestiach od lat wywołujących żywe dyskusje - w tym najczęściej dotyczących modyfikacji genetycznych organizmów czy na przykład zasadności szczepień. Omówiono podstawowe pojęcia, począwszy od zestawienia najważniejszych osiągnięć biotechnologii, wraz z przykładami działalności światowych i polskich firm biotechnologicznych.

Czytelnicy poznają komercyjnie dostępne uprawy roślin genetycznie modyfikowanych, jak również transgeniczne organizmy wytwarzające biologiczne czynne substancje niezbędne do leczenia człowieka. Zostały przedstawione prace związane z przygotowaniem owadów do zapobiegania chorobom człowieka roznoszonym przez owady i program wykorzystania owadów jako nośników zmodyfikowanych wirusów do zwalczania chorób roślin uprawnych (program Insectallieś).

Czytelnicy dowiedzą się, że można spożywać produkty pochodzące od zwierząt genetycznie zmodyfikowanych. Zostały ukazane możliwości technik edycji genomu, w tym technologii CRISPR/Cas9 w odniesieniu do uzyskiwania ulepszonych roślin, zwierząt oraz ich potencjału w leczeniu człowieka (komórki ma cierzyste, terapia genowa, samoprzenoszące się szczepionki). p0_ ruszono także zagadnienia związane z potencjalnym zagrożeniem wykorzystywania najnowszych osiągnięć nauki przeciwko człowiekowi (duiluse). W monografii przedstawiono zwierzęta z celowo zmienionym genomowym DNA (ang. intentionally altered genomie DNA) oraz zmiany podejścia do komercyjnie dostępnych upraw a także kwestie dotyczące zastosowania nowych technik do wprowadzania zmian w DNA człowieka.

Większość omawianych zagadnień ma odniesienie do ustaw i przepisów obowiązujących zarówno w Polsce, jak i Unii Europejskiej, w tym między innymi zmian w podejściu do przepisów prawnych związanych z genetycznie zmodyfikowanymi organizmami (GMO) i mikroorganizmami (GMM). Dzięki przedstawieniu różnych punktów widzenia dotyczących technik edycji genomu czytelnicy będą mogli samodzielnie ustosunkować się nowych osiągnięć biotechnologii. Ponieważ prace nad książką przypadły w czasie pandemii koronawirusa SARS-CoV-2, uwzględniono w niej również zagadnienia związane z tą jakże aktualną tematyką.

Publikacja zawiera stanowisko autorów oparte zarówno na rzetelnej wiedzy i badaniach światowych, jak i ich własnych osiągnięciach, ponieważ do przygotowania monografii zaproszono osoby, które zajmują się przedstawionymi zagadnieniami w praktyce. Cenny wkład wniósł prof. Ryszard Słomski, który jest przewodniczącym Komisji ds. GMM i GMO przy Ministerstwie Klimatu i Środowiska (założycielem i pierwszym przewodniczącym tej Komisji był prof. Tomasz Twardowski) oraz wieloletnim przedstawicielem Polski na posiedzeniach Konwencji ds. Zakazu Stosowania Broni Biologicznej przy ONZ w Genewie. Jest również przedstawicielem Polski w Europejskim Urzędzie ds. Bezpieczeństwa Żywności, w ramach EFSA Scientific NetWork for Risk Assessment of GMO. Zagadnienia biotechnologiczne i legislacja są bliskie prof. Twardowskiemu, który przez wiele lat przewodniczył Komitetowi Biotechnologii Polskiej Akademii Nauk. Obaj naukowcy zaangażowani są w działalność InterAcademy Partnership (IAP), w za-kresie potencjalnego zastosowania osiągnięć biotechnologii przeciwko człowiekowi jako broni biologicznej. Profesor Słomski jest wyznaczony jako member academy Focal Point dla potrzeb IAP Biosecurity Working Group (BWG). Zagadnienia związane z diagnostyką, szczepionkami i genetyką człowieka dotyczą również aktywności prof. Ryszarda Słomskiego i dr hab. Marleny Szalaty w ramach działalności Komitetu Genetyki Człowieka i Patologii Molekularnej Polskiej Akademii Nauk, Stowarzyszenia Kolegium Medycyny Laboratoryjnej w Polsce oraz odpowiednich uprawnień z zakresu diagnostyki laboratoryjnej. Należy wspomnieć także o kompetentnie dobranych współautorach poszczególnych rozdziałów niniejszego opracowania.

Autorzy ubolewają, że nie ma biotechnologii jako wyodrębnionej dziedziny nauki, co jest ogromnym błędem, sprzecznym z zaleceniami OECD. Obecnie widzimy ogromne zaangażowanie biotechnologii przy wykrywaniu wirusa SARS-CoV-2 i przygotowywaniu szczepionek.

Wartość opracowania podkreśla bardzo pozytywna recenzja przygotowana przez prof. dr. hab. Jarosława Olava Horbańczuka, członka korespondenta PAN, z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Zwierząt PAN w Jastrzębcu, który jest światowej klasy ekspertem w zakresie prac związanych z genetycznie modyfikowanymi organizmami i żywnością. Świadczy o tym udział prof. Horbańczuka w przygotowaniu dokumentu strategicznego White Paper o priorytetowych kierunkach badawczych w naukach o zwierzętach w Unii Europejskiej do 2027 r. z uwzględnieniem zagadnień biotechnologii zwierząt oraz działalność ekspercka z zakresu biotechnologii w programie UE Horyzont 2020 w Brukseli.

Autorzy przygotowali monografię w nietypowej formie w zawiązku z kontynuacją przyjętej w 2001 roku formuły pytań wraz z obszernymi odpowiedziami, którą z wielką przyjemnością przekazują czytelnikom.

Ryszard Słomski, Marlena Szalata, Tomasz Twardowski