Historia i struktura ogrodu rodzinnego

  • Dodaj recenzję:
  • Wydawnictwo: SGGW
  • Dostępność: Wysyłka w 24 godziny
  • Autor: Beata Gawryszewska
  • Wydawca, rok wydania: SGGW, 2013, wydanie II uzupełnione
  • Liczba stron : 144
  • Oprawa i wymiary: miękka, 175 x 240 mm
  • ISBN: 978-83-7583-414-7
  • egz.
  • 24,90 zł

To nie jest zwy­kła historia ogrodów, opisująca ich kompozycję i uprawiane w nich rośliny. To spojrzenie na ogród - miejsce życia człowieka w dialogu z krajobrazem. Istotą ogrodu rodzinnego, w odróżnieniu od innych typów urządzanej zieleni, nie są rośliny komponowane na wydzielonym obszarze, a relacja człowieka z jego śro­dowiskiem. Ogród w krajobrazie tworzy żyjący w nim człowiek, nie ścieżki, grille i ozdobne krzewy.

Mają Państwo przed oczami drugie, gruntownie zmienione i poprawione wydanie tej książki. Czas płynie, więc do chronologicznego przeglądu historii sztuki ogrodu rodzinnego zostały dodane najnowsze, zaobserwowane przeze mnie wątki, obecne w realizacjach ogrodów pokazowych współczesnych projektantów, prezentowa­nych na kształtujących trendy wystawach i konkursach. Przybyło parę nowych ilustracji. Położyłam też większy nacisk na rodzaje i gatunki roślin tworzących wizerunek ogrodów rodzinnych na przestrzeni stuleci, biorąc pod uwagę specy­fikę polskiego krajobrazu i polskiej historii ogrodów. Mocno rozszerzony został rozdział o XIX-wiecznej rewolucji w koncepcji szaty roślinnej ogrodu, zapocząt­kowanej przez przesłanie „Dzikiego ogrodu" Williama Robinsona, ze względu na stałą jego obecność w dzisiejszych, nawet najnowszych realizacjach.

Rosnąca popularność ogrodów przydomowych w Polsce, stanowiąca wyzwa­nie dla projektantów, jak również inwestorów, skłoniła mnie do zamieszczenia algorytmu projektowania ogrodu rodzinnego, uwzględniającego zarówno potrzeby urządzania ogrodu przez właścicieli, związane z procesem zamieszkiwania i terytorialnością, jak i zasady budowania dobrej, pięknej przestrzeni przez architekta krajobrazu, zgodnie z regułami sztuki. Algorytm ten powstał jako jeden z wyników projektu „Ogród za oknem", prowadzonego przeze mnie, przy pomocy koleżanek i kolegów z Katedry Sztuki Krajobrazu, od 2007 roku. Celem towarzyszących mu konferencji, warsztatów i publikacji1 jest pogodzenie potrzeb egzystencjalnych użytkowników ogrodów z wiedzą i potrzebami twórczymi projektantów. Mam nadzieję, że razem z tą publikacją zapoczątkują one drogę do poprawy wizerunku polskich ogrodów rodzinnych, które budują przestrzeń społeczną i publiczną naszych osiedli oraz małych miasteczek.

Główne przesłanie książki pozostało jednak niezmienione. To nie jest zwy­kła historia ogrodów, opisująca ich kompozycję i uprawiane w nich rośliny. To spojrzenie na ogród - miejsce życia człowieka w dialogu z krajobrazem. Istotą ogrodu rodzinnego, w odróżnieniu od innych typów urządzanej zieleni, nie są rośliny komponowane na wydzielonym obszarze, a relacja człowieka z jego śro­dowiskiem. Ogród w krajobrazie tworzy żyjący w nim człowiek, nie ścieżki, grille i ozdobne krzewy.

SPIS TREŚCI

Przedmowa do wydania drugiego ... 5

HOMO HABITANS I RAJ UTRACONY – WSTĘP ... 7

RODZINA – DOM – OGRÓD ... 13

Rodzina ... 13

Dom ... .. 15

Ogród ... 17

Siedlisko ... 18

HISTORIA I EWOLUCJA FORMY OGRODU RODZINNEGO ... 23

Struktura i funkcjonowanie domu rzymskiego ... 23

Spuścizna średniowiecza – powstanie prywatnego ogrodu rodzinnego (hortus conclusus) ... 28

Ogrody rodzinne w XV i XVI wieku w Europie – dom i ogród jako kompozycyjna całość ... 33

Polskie ogrody rodzinne w XVI i XVII wieku ... 38

Ogród dworski i fabrykancki. Przemiany funkcjonalne i formalne ogrodu rodzinnego w XVII–XIX wieku ... 43

Ogrody dworskie w Polsce w XVIII i XIX wieku ... 45

Powstanie ogrodu willowego (przydomowego) na początku XX wieku ... 50

Moderniści i ogród funkcjonalny ... 50

Ogród wiktoriański – prekursorzy formy ... 53

Naturalistyczne ogrody edwardiańskie – synonim angielskiego ogrodu przydomowego ... 55

Specyfika polskiego ogrodu willowego ... 59

Powstanie ogródków działkowych ... 60

Współczesne tendencje w projektowaniu ogrodów rodzinnych ... 62

Postmodernizm – w ukłonie przed historią ... 62

Ogród współczesny – jak krajobraz ... 63

Nowy romantyzm – nowy pozytywizm ... 64

STRUKTURA MIEJSCA – W DRODZE DO ODCZYTYWANIA ZNACZEŃ ... 77

Strefy funkcjonalne ogrodu ... 78

Część reprezentacyjna ... 78

Część wypoczynkowa i użytkowa (tradycyjna użyteczność – sad) ... 78

Strefa niezagospodarowana ... 80

Repertuar form ogrodowych ... 83

Dom i budynek ... 83

Formy towarzyszące funkcji reprezentacyjnej (przedogródek – symetria i rytm) ... 84

Formy towarzyszące części użytkowej i wypoczynkowej. Fenomen sadu i warzywnika ... 87

Poza strefą użytkową i wypoczynkową ... 90

Przestrzenie przenikania się stref (ogrodzenia, tarasy, wejścia) ... 91

Wnętrza ogrodowe – uwagi ogólne ... 97

Percepcja ogrodu a wielkość wnętrz ... 98

Percepcja struktury roślin a konstytuowanie się wnętrz ogrodowych ... 98

Fenomen wnętrz miniaturowych i tworzących się wokół centralnego elementu ... 100

Kompozycja wnętrz w ogrodach ... 101

Znaczenie i symbolika stref oraz elementów struktury ... 104

Dom i jego znaczenie ... 104

Przestrzeń wejściowa – symbolika i tradycja ... 106

Znaczenie części użytkowej i wypoczynkowej ... 110

Znaczenie części niezagospodarowanej ... 110

Znaczenie przestrzeni przenikania ... 113

Ogrodzenie jako granica terytorium między światem a ogrodem ... 116

Przestrzenie przenikania się domu i ogrodu – symbolika i wartości ... 118

WSPÓŁCZESNY OGRÓD RODZINNY ... 121

Współczesny ogród rodzinny a wyjściowy model ogrodu willowego ... 122

Model współczesnego ogrodu rodzinnego ... 125

Projektowanie ogrodu rodzinnego – ogród strukturalny ... 127

KILKA UWAG NA KONIEC ... 131

Bibliografia ... 139