Nowy rozdział dla wsi i rolnictwa

  • Dostępność: Wysyłka w 12 godzin
  • Autor: Bogusław Barański
  • Wydawca, rok wydania: EKWITA, 2019
  • Liczba stron : 55
  • Oprawa i wymiary: miękka, 120 x 170 mm
  • ISBN: 978-83-948029-4-3
  • egz.
  • 12,00 zł

Esej społeczno-polityczny dla konsumentów, rolników i agrobiznesmenów

Książka dedykowana jest nie tylko rolnikom, doradcom rolnym, naukowcom i agroprzedsiębiorcom, ale również szeroko rozumianym konsumentom. Porusza najbardziej aktualne zagadnienia polityki wobec wsi i rolnictwa w układzie krajowym i europejskim. Wskazuje jednocześnie na rysującą się zupełnie nową wizję roli wsi i rolnictwa w perspektywie 20-30 lat. „Nowy rozdział dla wsi i rolnictwa” zwraca szczególną uwagę na problematykę ekologizacji wsi. I nie chodzi tu tylko o produkcję ekologicznej żywności, ale także o pozyskiwanie energii odnawialnej na obszarach wiejskich, tak aby zamknąć wreszcie epokę brudnego węgla i smogu. Autor przedstawia też zupełnie nowe podejście do przemysłowego chowu zwierząt, zwłaszcza w kontekście czystego mięsa (clean meat) i coraz silniejszego trendu „wege”. Ponadto książka prezentuje rzetelną, krytyczną analizę dotyczącą aktualnej sytuacji związków rolniczych, grup producentów rolnych, doradztwa rolniczego, a także nauk rolniczych, ale i jednocześnie nakreśla pewne wizje na przyszłość dla każdej z tych kategorii. A to wszystko  - w kontekście nowych wyzwań, zarówno w obszarze krajowej polityki rolnej, jak i unijnej Wspólnej Polityki Rolnej.

„Nowy rozdział dla wsi i rolnictwa” to  lektura obowiązkowa praktycznie dla każdego, komu bliskie są sprawy wsi i rolnictwa, ochrony środowiska naturalnego, zrównoważonego rozwoju i  właściwego sposobu produkowania żywności i energii.

Treść książki jest bardzo skondensowana, bo została zawarta na tylko 50 stronach. Z racji niedużej objętości i klarownemu podziałowi na rozdziały książkę tę czyta się szybko i łatwo. W krótkim czasie można lepiej zrozumieć co może czekać -  jeszcze za naszego życia - nie tylko rolnictwo i wieś, ale całe otaczające nas środowisko naturalne. To materiał pobudzający do autentycznej debaty. Dla niektórych zapewne publikacja okaże się bardzo kontrowersyjna, bulwersująca, a miejscami nawet  - zbyt „rewolucyjna”. Ale jak mówi motto książki: „Zawsze wydaje się, że coś jest niemożliwe, dopóki nie zostanie to zrobione”.

 

Polska to nie tylko miasta i miasteczka. To także wsie, sołectwa, gminy. To rolnictwo, to przetwarzanie tego, co urodzi ziemia, na produkty, które służą wszystkim konsumentom. To również las, jego bogactwa, jego niepowtarzalny urok i mikroklimat. Wieś i las tworzą krajobrazy, z których korzystają wszyscy, zarówno mieszkańcy wsi, jak i mieszkańcy miast.

Na obszarach wiejskich mieszka dziś 1/3 mieszkańców Polski. Wyobraźmy sobie teraz, że wszyscy decydują się na przeprowadzkę do miast, bo tam życie jest bardziej atrakcyjne. Jak będzie wyglądała wtedy wieś?

W naszym kraju znajduje się około 1,3 miliona gospodarstw rolnych. Gospodarzami są nie tylko ich tytularni właściciele, ale też członkowie ich rodzin, tak zwani domownicy, pomagający w pracy na roli i żyjący z gospodarstwa. Z bezpośredniej pracy w rolnictwie i w jego otoczeniu żyje w Polsce w sumie prawie 5 milionów osób. To mniej więcej tyle, ile mieszkańców Warszawy, Łodzi, Wrocławia, Krakowa i Gdańska razem wziętych.

Niektórzy uważają, że w rolnictwie jest za wysokie zatrudnienie, a jego wydajność w porównaniu z przemysłem jest niska. Z punktu widzenia ekonomicznego zapewne tak. Ale w ogólnym rozrachunku nie tylko czysta ekonomia się liczy.

Warto sobie uzmysłowić, że ilość hektarów przeznaczonych pod uprawę ziemi stanowi aż 52 procent powierzchni kraju. Te hektary stanowią nasz spichlerz narodowy. Ale też nasze środowisko naturalne i krajobrazy. Ktoś musi o to cały czas dbać. Nie można skazać Polski na import netto żywności, bo to zagrożenie dla naszego bezpieczeństwa żywnościowego. Jednocześnie nie można dopuścić do degradacji obszarów przyrodniczych leżących poza miastem.

Politycy głównego nurtu koncentrują swoją uwagę na rozwiązywaniu problemów miast. Tak to już jest. Problemy wsi, zwłaszcza te głębokie, ukryte, traktowane są najczęściej objawowo; stają się przedmiotem debat i gorączkowych działań zaradczych dopiero wtedy, gdy rolnicy zaczynają gwałtownie manifestować swoje niezadowolenie. Z problemami wsi byłoby jeszcze trudniej, gdyby nie fakt, że od 15 lat w naszym kraju funkcjonuje potężny instrument - największa z polityk unijnych: Wspólna Polityka Rolna. To ona rozwiązuje teraz większość problemów wsi (choć nie wszystkie!) i przez to w pewnym sensie zwalnia rodzimych polityków od głębszego myślenia o wsi i rolnictwie w kontekście narodowym i regionalnym.

O jakiej wsi marzymy? Na takie pytanie istnieją różne odpowiedzi i na pewno nigdy nie będzie jednej, wspólnej dla wszystkich. Inną wizję idealnej wsi mają rolnicy, inną ci mieszkańcy wsi, którzy utrzymują się z pracy poza rolnictwem, a jeszcze inną mieszkańcy miast. Rolnik najczęściej powie, że dla niego najważniejszy jest wysoki dochód z gospodarstwa, jak najniższe koszty produkcji, jak najwyższe ceny skupu, zrównanie obszarowych dopłat unijnych. Mieszkaniec wsi, który pracuje w zakładzie przemysłowym w pobliskim mieście, prawdopodobnie powie, że dla niego idealna wieś to taka, która ma dobre drogi dojazdowe i dobrze rozwiniętą lokalną komunikację publiczną. A mieszkaniec miasta powiedziałby zapewne, że taka, która nie zatruwa wód gruntowych nawozami, a żywności pestycydami i która dba o możliwie najwyższy dobrostan i godność zwierząt gospodarskich, nawet gdy to skutkuje wzrostem kosztów produkcji. Są też tacy, którzy marzą o wsi bez produkcji z wykorzystaniem zwierząt. Te różne spojrzenia na idealną wieś zderzają się nieuchronnie w realnej polityce i wygląda na to, że napięcia wokół tych odmiennych wizji wsi będą coraz większymi wyzwaniami dla polityków.

Spis treści

Wstęp

Rozdział l Marzenie o lepszej polityce dla wsi i rolnictwa

Rozdział II Marzenie o wsi naprawdę ekologicznej

Rozdział III Marzenie o godności zwierząt gospodarskich

Rozdział IV Marzenie o stabilnych dochodach rolników

Rozdział V Marzenie o silnych związkach rolniczych

Rozdział VI Marzenie o silnych grupach producentów rolnych

Rozdział VII Marzenie o profesjonalnym doradztwie rolniczym

Rozdział VIII Marzenie o naukach rolniczych na miarę XXI wieku

Rozdział IX Marzenie o umowie społecznej konsumentów z producentami żywności

 

Bogusław Barański - absolwent Akademii Rolniczej w Poznaniu oraz studiów marketingu rolnego we Francji. Były doradca rolny, były pracownik Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, inicjator szeregu projektów grupowego współdziałania rolników i firm przetwórstwa rolno-spożywczego w Polsce, koordynator kilku projektów współpracy międzynarodowej polskich firm i zagranicznych instytucji związanych z sektorem rolnym w zakresie transferu wiedzy i doświadczeń (głównie z Francją i Holandią).